Op weg naar Wereldoorlog 2
Zeventig jaar terug, in de laatste weken van de maand augustus 1939, stond Europa aan de vooravond van de Tweede Wereldoorlog. Na de crisis van het eind van de jaren 20 trok de westerse economie weer behoorlijk aan. Net op dat ogenblik zou het grootste cataclysme ooit uitbreken. Het waren harde tijden voor onze grootouders, maar het allerhardste zou nog komen.
Het was het tijdperk waarin de economische groei had gezorgd voor een beter inkomen en meer welvaart. Het was de tijd van de eerste betaalde verlofperiodes voor arbeiders en bedienden (een uitvinding van het linkse Franse Volksfront, ook toegepast in het Nazistische Duitsland). Het was de tijd dat een zomervakantie nog echt vakantie was voor de modale mens. Mijn vader was twaalf en ging met zijn vrienden zwemmen in de rivier in de buurt, want afgesloten zwembaden waren er nog niet overal.
Op 24 augustus 1939 was de oorlog nog maar een vreselijk vooruitzicht, meer niet. Mensen speculeerden over de onzekere toekomst en zagen dat er zich dreigende wolken vormden. In die dagen berichten de kranten en de bisocoop-journaals (radio was amper geboren, van televisie was nog geen sprake) over de diplomatieke successen van Nazi-Duitsland en het Communistische Rusland (USSR). Von Ribbentrop en Molotov hadden net het Niet-Aanvalspact getekend in Moskou.
Voor de BBC analyseert Andrei Ostalski (medewerker van de Russische afdeling) de kranten van die dag. En hij legt uit dat zowel de Duitse bevolking als de sovjetrussische op alle mogelijke manieren werd voorgelogen en gemanipuleerd om te geloven dat deze ‘vreemde’ overeenkomst – Nazi-Duitsland en het Sovjetrijk waren uitgesproken ideologische aartsrivalen – het beste was wat hen had kunnen overkomen. Een niet-aanvalspact op de drempel van een wereldconflict: wat een hoopgevend verhaal.
Ondertussen weten we wat er precies in die overeenkomst stond, al hebben velen er een hoop aan gedaan om het te ontkennen. Maar aan Britse zijde wist men wel hoe laat het was. Daar wist men, zoals ook in Frankrijk, België en Nederland, dat de oorlog, die eigenlijk niemand behalve Adolf Hitler wilde, haast onvermijdelijk werd.
___
Bronnen: Media build up to World War II – [BBC NEWS | Europe] en ook nog: Gathering Storm – [BBC - History - World War Two] – In het Nederlands: Het Molotov-Ribbentroppact is de benaming van een niet-aanvalsverdrag tussen nazi-Duitsland en de Sovjet-Unie, getekend op 23 augustus 1939 te Moskou, genoemd naar de ondertekenaars: de Duitse minister van Buitenlandse Zaken Joachim von Ribbentrop en zijn sovjetcollega Vjatsjeslav Molotov. De overeenkomst staat ook bekend als het Duits-Russisch pact, Monsterverbond of het Duivelspact. – [Molotov-Ribbentroppact - Wikipedia]